Stress preventie bij katten: wat heeft je kat nodig om zich goed te voelen? (deel 2)

In het eerste deel over stress preventie bij katten werd besproken hoe minimale veranderingen kunnen leiden tot stress bij katten. In de inleiding werd kort besproken hoe katten hun territorium indelen en wat sociale groepen zijn. Daarnaast werden volgende noden van de kat besproken: ruimte, eten en drinken. In dit deel zullen de noden rond de kattenbak aan bod komen.

Het is belangrijk nogmaals te benadrukken dat zolang je kat geen stress of probleemgedrag vertoont, je geen aanpassingen hoeft te maken. In dit artikel worden de noden van de gemiddelde kat benadrukt. Elke kat heeft uiteraard zijn eigen karakter en individuele noden. Wat stress bezorgt aan de ene kat, hoeft helemaal niet stresserend te zijn voor een andere kat. Belangrijk is om uit te zoeken wat jouw kat nodig heeft.

AANTAL KATTENBAKKEN

Als regel wordt gesteld dat het aantal kattenbakken dat je kat nodig heeft gelijk is aan de formule n+1. Indien je één kat (n=1) hebt, betekent dit dat je eigenlijk (1 + 1 =) 2 kattenbakken nodig hebt. Indien je 5 katten (n = 5) hebt, heb je dus (5 + 1 =) 6 kattenbakken nodig.

Ook dit is weer een algemene regel. Als je kat buiten kan en haar behoeften daar doet, kan je kat misschien wel zonder kattenbak. Op dit moment leef ik samen met 3 katten en heb ik slechts 2 kattenbakken staan. Mijn katten kunnen buiten en Pepsi en Kwatta doen hun behoeften buiten. Twix daarentegen komt de laatste jaren amper tot niet meer buiten en maakt altijd gebruik van een kattenbak. Sinds een jaar heeft hij nood aan een tweede kattenbak. Bij mij klopt de regel dus: de 2 katten die buiten komen hebben geen kattenbak nodig, maar Twix heeft 2 exemplaren nodig (1 + 1).

LOCATIE VAN DE KATTENBAK

In de eerste plaats moet je ervoor zorgen dat de kattenbak ver genoeg van het eten en drinken staat. In het wild zal een kat ook nooit eten en drinken op de plaats waar ze haar behoeften doet (of omgekeerd). Dit verhoogt immers de kans op (parasitaire) infecties. Om die reden zal een huiskat dit dus ook niet aangenaam vinden. Ook naast de rustplaatsen van de kat zal je best geen kattenbak zetten.

In de natuur zal een kat niet op dezelfde plaats urineren als defaeceren (mesten), vandaar dat veel katten hiervoor aparte kattenbakken gebruiken. De kattenbakken worden hierdoor best niet naast elkaar gezet maar voldoende ver uit elkaar en liefst in verschillende kamers. In elk geval moet er per verdieping waar je kat toegang heeft minstens één kattenbak zijn.

Net zoals wij, verkiezen katten een rustige en veilige plaats om hun behoeften te doen. De kattenbak zet je dus best niet op plaatsen waar veel lawaai en beweging is of plaatsen die de kat als onveilig beschouwt. Enkele voorbeelden van locaties die niet geschikt zijn om de kattenbak te zetten zijn:

  • in de buurt van de wasmachine, droogkast en andere toestellen die altijd of soms veel geluid maken. Het is nog beter als het lawaai voortdurend aanwezig is dan dat het af en toe, en vooral onverwacht, is omdat de kat hierdoor kan schrikken;
  • plaatsen waar de kat gestoord kan worden door andere katten, honden of kinderen;
  • doorgangen en plaatsen waar veel beweging is, zoals de keuken of living;

Katten hebben om hun behoeften te doen nood aan een rustige plaats die ze als veilig beschouwen. Het is belangrijk dat ze niet gestoord worden en niet opschrikken van geluiden of andere dieren en kinderen als ze de kattenbak gebruiken.

Best kan je een plaats voorzien die wat beschut is, bijvoorbeeld achter een zetel of kast of in een kamer die niet zo vaak gebruikt wordt. Daarnaast is het zeer belangrijk dat de kat geen negatieve ervaringen opdoet als ze de kattenbak gebruikt. Zorg er daarom voor dat andere dieren of kinderen de kat niet (kunnen) storen op de kattenbak. Dit kan er immers toe leiden dat de kat een negatieve associatie maakt met de kattenbak en deze als onveilig en stresserend gaan ervaren wat op zijn beurt kan leiden tot onzindelijkheid. Sommige eigenaars vinden het moeilijk de kat medicatie te geven en kunnen de kat enkel “vangen” als ze de kattenbak gebruikt. Ook dit kan leiden tot een negatieve associatie met de kattenbak.

Naast rust en beschutting dient je er steeds voor te zorgen dat de kattenbak steeds toegankelijk is. Denk eraan dat een deur kan dichtslaan en zo de toegang tot een kamer kan verhinderen. Een kattenluik in de deur die toegang geeft tot de kattenbak kan een oplossing zijn. Maar toegankelijkheid is meer dan aan de kattenbak kunnen. Sommige katten zijn zeer enthousiast als ze hun urine of mest willen bedekken en zullen zeer veel grit naast de kattenbak doen belanden. Een zeer goede oplossing hiervoor is een kattenbak met een hogere rand. Deze kan je vinden in de dierenspeciaalzaak of je kan gewoon een curverbox gebruiken. Vooral oudere katten kunnen door arthrose pijn hebben als ze over die hoge rand willen stappen waardoor ze de kattenbak niet meer willen gebruiken. Dit kan je oplossen door aan een zijde in de curverbox een opening met een zeer lage rand te voorzien (uitzagen).

Een curverbox met een uitgesneden zijde kan zeer interessant zijn voor katten die steeds over de rand gaan of te hevig hun behoeften proberen onder te stoppen (foto catsadored.com).

SOORT KATTENBAK

Zowel open als gesloten kattenbakken zijn een mogelijkheid. Een open kattenbak heeft als nadeel dat sommige katten, die wat hevig zijn in het onderstoppen van hun behoeften, de kattenbakvulling over de rand morsen. Zoals reeds eerder vermeld kan je in dit geval een kattenbak met een hogere rand voorzien of een curverbox als kattenbak gebruiken. Een dichte kattenbak zal dit eveneens verhinderen, maar veel katten verkiezen een open bak omdat in de gesloten bak de geur meer blijft hangen en overweldigend kan zijn. Het is daarom nog meer belangrijk om een gesloten kattenbak zeer goed schoon te maken. Tegenwoordig vind je zelfs kattenbakken die je niet meer moet uitscheppen maar gewoon ronddraaien zodat de klontertjes urine en mest in een verzamelbakje vallen. Misschien een gemakkelijke manier voor het baasje maar vinden katten dit ook een goede manier? Door de kattenbak helemaal rond te draaien zal de geur van urine en mest immers tegen al de wanden (ook de bovenkant) van de dichte kattenbak hangen. De geur zal dan nog meer in de kattenbak hangen. Ook bestaan er kattenbakken die zichzelf automatisch reinigen of die een speciaal systeem hebben zodat je niet meer met een schepje de kattenbak moet leegscheppen. Ook hier moet je opletten dat je kat niet schrikt van de geluiden die de kattenbakken kunnen maken. Al deze soorten kattenbakken kunnen angst en/of een aversie tegenover de kattenbak creëren waardoor de kat onzindelijk kan worden.

Zorg er steeds voor dat je kattenbak groot genoeg is. Een te kleine kattenbak kan ertoe leiden dat je kat naast de kattenbak of op de rand haar behoeften doet. Denk eraan: klein katjes worden groot en passen niet meer op kleine kattenbakken. Als regel geldt hier dat je kattenbak minstens 1,5 maal de lengte van je kat moet zijn. Op die manier kan ze comfortabel ronddraaien en niet over de rand gaan.

Sommige katten vinden een gesloten kattenbak minder aangenaam omdat de geur van urine en mest langer blijft hangen. Andere katten, zoals Baskuul (foto’s en huisgenoot van Katrien Goossens), maken hier geen probleem van.

De litterspinner (foto linksboven, litterspinner.com) is een kattenbak die je door te draaien kan schoonmaken. De littermaid (foto rechtsboven), scoopfree (foto linksonder, www.scoopfree.com) en de catgenie (foto rechtsonder, www.catgenie.com) worden met een speciaal systeem en/of automatisch gereinigd. Catgenie is zelfs aansluitbaar op de riolering en heeft wasbare kattenbakvulling zodat na elke kattenbakbeurt al de urine of mest weggehaald worden en afgevoerd via de riolering en de korrels gewassen en gedroogd worden.

SOORT EN HOEVEELHEID KATTENBAKVULLING OF SUBSTRAAT

Er zijn veel soorten kattenbakvulling: grove en fijne korrels, klei of biologisch afbreekbare materialen, met of zonder geur, enz. Katten ontwikkelen rond de leeftijd van 4 weken een substraatvoorkeur. De meeste kittens hebben dus al een voorkeur als ze bij de nieuwe eigenaar aankomen. Een ander substraat kan tot onzindelijkheid leiden. Het is dus belangrijk uit te zoeken wat jouw kat verkiest. Kleikorrels hebben als voordeel dat de urine in een bolletje samen plakt zodat je het gemakkelijk kan uitscheppen, maar wegen veel in je vuilzak. Biologisch afbreekbare korrels vallen erg uiteen als ze vochtig zijn en zijn dus moeilijker leeg te scheppen maar kan je gewoon op de composthoop doen. Als je wil overschakelen van kattenbakvulling kan je dit best gradueel doen. Meng een beetje van het nieuwe grit onder het oude en doe wekelijks meer en meer van het nieuwe bij het oude totdat je uiteindelijk enkel het nieuwe grit overhoudt. Op deze manier zullen minder problemen ontstaan bij het overschakelen. Sommige katten vinden kattenbakvulling met geurtjes niet aangenaam, anderen maken hier geen probleem van.

Onderzoek heeft aangetoond dat katten een laagje van ongeveer 3 cm substraat verkiezen. Ook dit is weer individueel afhankelijk: sommige katten zijn tevreden met minder, andere hebben een dikkere laag nodig.

PROTOCOL KUISEN KATTENBAK

Een van de veel voorkomende oorzaken van onzindelijkheid en/of stress bij katten is het onvoldoende of fout kuisen van de kattenbak. Katten zijn heel propere dieren die meestal niet graag in een vuile kattenbak gaan. Het is daarom belangrijk om de kattenbak minstens één tot tweemaal per dag leeg te scheppen maar liefst elke keer als hij gebruikt is. Daarnaast moet hij elke week grondig uitgekuist worden waarbij al het substraat vervangen wordt. Voor het uitkuisen van de kattenbak kan je bijvoorbeeld bleekwater gebruiken. Het voordeel hiervan is dat het ontsmettend werkt en dat de geur katten stimuleert om de kattenbak terug te gebruiken. Let wel op dat je eerst de kattenbak goed uitspoelt, want als bleekwater vermengd wordt met zure urine (afhankelijk van de voeding), kunnen zeer irriterende chloordampen ontstaan. Bij veel gebruikte kattenbakken kan de geur van de urine zodanig zijn ingetrokken dat de kattenbak blijft ruiken. Je kan hem dan, na volledig te kuisen, behandelen met een product dat de geur van urine verwijdert, zoals urine-off®.

Als je kat naast de kattenbak is geweest is het ook heel belangrijk een juist kuisprotocol te volgen. Veel mensen gebruiken dan javel om de geur weg te krijgen, maar zoals reeds vermeld zal deze geur de kat net aantrekken zodat ze haar behoefte op die plaats zal blijven doen. Hoe ga je dan wel te werk?

  • dep de urine (of mest) op;
  • reinig met een propere doek (of keukenrol) deze plek met water en een neutrale of biologische zeep, zoals biotex, tot de geur volledig weg is;
  • spoel na om resten van het reinigingsmiddel weg te krijgen en droog dit op met een nieuwe doek (nummer 2);
  • vernevel urine-off® of alcohol op de plek (om de geur volledig weg te krijgen), spoel na en droog de plek met een nieuwe doek (nummer 3).

Op deze wijze zal de geur verwijderd kunnen worden. Katten ruiken immers veel beter dan mensen en zullen een urine- of mestgeur blijven ruiken ook al merken wij die niet meer op. Zolang deze geur door de kat wordt waargenomen, zal ze de plek blijven herkennen (en eventueel gebruiken) als eliminatieplek.

BESLUIT

Als je kat naast de kattenbak gaat, dien je even te overlopen of een van bovenstaande zaken een probleem kunnen zijn waardoor je kat de kattenbak vermijdt. Eens een kat een kattenbak, substraat of eliminatieplaats heeft goedgekeurd, zal ze deze in principe blijven gebruiken totdat er iets verandert of gebeurt in de omgeving waardoor de plaats niet meer als geschikt wordt beschouwd. Denk eraan: een kat zal nooit naast de kattenbak gaan uit wrok of uit luiheid, maar wel omdat de plek niet meer veilig of geschikt wordt bevonden.

WORDT VERVOLGD …

Auteur: BEHIVET – dierenarts-gedragsdeskundige Ilse Rediers © 2014

Foto’s: Ilse Rediers – Katrien Goossens – Internet

Bronnen: klik op deze link voor de literatuurlijst.

U kunt geen kopie maken van deze inhoud.