Auteur: Gedragsdierenarts ILSE REDIERS
Foto's: Snuffeltuin BehiVet
LOSLOOPWEIDES vs. SNUFFELTUINEN:
Zorgeloos loslopen en spelen of toch een risicovolle onderneming?
Je hond eens lekker los laten rondlopen, snuffelen en spelen, het is iets wat elke hond regelmatig nodig heeft. Veel mensen gaan daarom naar een losloopweide, maar als gedragsdierenarts zie ik vaak honden die daar een negatieve ervaring hebben gehad. De gevolgen daarvan kunnen verregaand zijn.
Een veilig alternatief is een privé snuffeltuin waar honden individueel terecht kunnen. Omdat deze nog maar mondjesmaat aanwezig zijn, vond ik het noodzakelijk zelf een verrijkte snuffeltuin met honden fit-o-meter te openen. Op die manier kunnen patiënten – en alle honden die er nood aan hebben – een half uurtje in alle vrijheid én in veilige omstandigheden komen ontspannen. Via dit artikel wil ik enkele pijnpunten van losloopweides en de voordelen van snuffeltuinen toelichten.
In een utopische wereld zouden honden zonder probleem overal moeten kunnen loslopen én zouden ze perfect gehoorzamen. De realiteit is jammer genoeg anders. De wetgeving in België is daarenboven heel duidelijk: loslopende honden zijn niet toegestaan op de openbare weg. En dit heeft uiteraard zijn redenen. De meeste honden luisteren niet perfect op elk moment – wat niet abnormaal is – maar hierdoor hebben hun eigenaars hen op dat moment niet volledig onder controle. Soms zijn honden niet goed gesocialiseerd en/of hebben ze een emotionele of fysieke stoornis waardoor loslopen niet veilig is. Al deze honden vormen een risico. Ze kunnen het verkeer hinderen – met ongevallen tot gevolg – of kunnen de aanleiding zijn tot conflicten en bijtin- cidenten met andere honden, andere dieren of mensen. Het maatschappelijk belang, maar ook de levenskwaliteit van al onze honden, primeert boven de behoefte tot vrij rondlopen.
Pijnpunten van losloopweides
Gelukkig zijn er tegenwoordig alternatieven: losloopgebieden en snuffeltuinen. Beide hebben tot doel om honden los te laten in een omheind gebied zodat ze kunnen lopen en spelen naar hartenlust. Veel gemeenten hebben ondertussen een openbaar losloopgebied of hondenweide. Het zijn meestal omheinde gebieden met weinig tot veel natuurlijke begroeiing. Er is echter geen toezicht van een deskundige en het aantal honden dat toegestaan is, is meestal onbeperkt. Iedereen kan er zijn hond laten loslopen zonder beperkingen. En daar wringt nu net het schoentje. Wat initieel een goed idee is, wordt jammer genoeg vaak een groot risico!
De meeste problemen ontstaan omwille van het gedrag van de honden en vaak zijn hun eigenaars mee verantwoordelijk. Veel eigenaars hebben onvoldoende kennis en inzicht in het gedrag van hun hond en kunnen niet goed inschatten welk gedrag sociaal aanvaardbaar is. De problemen kunnen enkel optreden tijdens de begroeting of interactie tussen de hon- den, maar kunnen ook een invloed hebben op lange termijn en leiden tot gedragsproblemen.
Conflicten tussen honden en verschillende spelstijlen
Alle honden zijn alleen of met een bevriende hond welkom.
Honden zijn sociale dieren – maar net als bij mensen – betekent dit niet dat ze iedereen even leuk moeten vinden. De ene hond is rustig van aard terwijl de andere superenthou- siast en opdringerig of zelfs een pestkop kan zijn. Sommige individuen zijn meer gesloten en hebben een kleine persoonlijke bubbel of hebben gewoon wat meer tijd nodig om een ander rustig te leren kennen. Als mens praat je ook niet met elke persoon die je op straat tegenkomt, en ga je al zeker niet met elke vreemde gezellig op café. Sommige individuen liggen je daarenboven ook beter dan andere. Bij honden is het niet anders. En toch verwachten we dat onze honden met elke andere hond op een vriendelijke en zelfs vriendschap- pelijke manier moet kunnen omgaan. Dit is niet realistisch.
Daarbij komt nog dat er bij honden verschillende speltypen bestaan. De ene hond houdt bv. van worstelen, de andere van tikkertje, en dan zijn er ook honden – die op dat moment – liever wat rustig snuffelen en geen zin hebben om te spelen. Dit alles kan leiden tot conflicten en kan zelfs uitmonden in heuse vechtpartijen. En ook hier heeft de eigenaar soms een verkeerde invloed. De hond die een andere hond even afsnauwt omdat hij te opdringerig is, wordt vaak bestraft. Nochtans is het perfect normaal als je aan de ander laat weten dat je geen zin hebt in die (drukke) interactie. Hierdoor krijgen beide honden de verkeerde feedback. De hond die de andere op afstand wil houden zal zo leren dat omgaan met andere honden niet leuk is: enerzijds omdat ze opdringerig zijn en anderzijds omdat hijzelf gestraft wordt als hij zijn grenzen aangeeft. Ook de onstuimige hond krijgt de verkeerde boodschap en leert niet wat aanvaardbaar sociaal gedrag is.
Aangeleerde ongehoorzaamheid en verwarde eigenaar
Een hondenlosloopweide is super om vrij rond te lopen, maar honden kunnen leren dat de eigenaar daar geen controle heeft. De hond kan snel leren dat hij het commando om terug te komen gewoon kan negeren. Zijn eigenaar kan hem toch niet snel vastkrijgen en verder rondlopen is natuurlijk vaak net iets interessanter dan terug naar de baas gaan. Honden kunnen ook leren dat hun baasje hen soms in de steek laat. Veel eigenaars gaan graag naar de hondenlosloopzone omdat het ook voor hen een sociaal gebeuren is. Ze maken een gezellig praatje met andere eigenaars of zijn verwoed bezig met hun smartphone. Ondertussen wordt de hond misschien overrompeld of lastig gevallen door een an- dere hond. Sommige eigenaars zien wel dat het fout loopt, maar durven niet te reageren omdat andere eigenaars hen overtuigen dat dit normaal hondengedrag is. Niet dus! In beide gevallen kan de relatie tussen hond en baasje een flinke knauw krijgen.
In een verrijkte snuffeltuin vind je allerlei natuurlijke elementen en objecten die honden op hun eigen tempo kunnen ontdekken.
Agressie en frustratie
Heel veel honden zijn gefrustreerd als ze aan de lijn moeten blijven. De losloopweide lijkt dan het ideale alternatief. Maar frustratie kan ook ontstaan doordat de hond zo opgewonden en blij is omdat hij mag gaan spelen of naar de weide mag. De hond trekt zich een weg naar en van de weide. Buiten de losloopweide kan wandelen aan de lijn bijna onhoudbaar worden. Veel eigenaars reageren op het trekken door de hond te corrigeren, maar hierdoor ontstaat vaak nog meer frustratie en een verkeerde communicatie. De opwinding van de hond zal verder toenemen en de kans bestaat dat de hond zich aan de lijn afreageert op alles en iedereen – andere honden, mensen en zelfs de eigenaar. Dezelfde hond die heel sociaal met andere honden op de hondenweide speelt, wordt plots een uitvallende hond op straat.
Puppy’s en senioren
Puppy’s moeten nog heel veel leren. Een heel belangrijke vaardigheid is leren gepast om te gaan met andere honden. De hondenweide is hiervoor niet geschikt. De bovenstaande problemen zullen bij puppy’s en pubers nog belangrijker zijn en meer impact hebben op de ontwikkeling van normaal sociaal gedrag. De kans is reëel dat de jonge hond al heel snel een negatieve ervaring oploopt en zijn vertrouwen in andere honden – en soms ook in zijn baasje – volledig kwijt raakt. Dit kan leiden tot erge stress, angst, frustratie en uiteindelijk agressie.
Oudere honden hebben vaak fysieke kwaaltjes – en hierdoor lichte tot erge pijn – of beperkingen zoals bewegingsproblemen, slechtziendheid of slechthorendheid. Daarnaast hebben ze meer nood aan rust. Ze zijn soms niet meer in staat zich aan te passen aan de drukte en bovenstaande problemen van een hondenweide.
Alternatief: de verrijkte snuffeltuin
Naast openbare hondenweides zijn er ook hoe langer hoe meer snuffeltuinen. Dit zijn vaak privé initiatieven die er op gericht zijn om honden op een veilige manier – alleen – in vrijheid te laten rondlopen, snuffelen, exploreren en spelen. Op die manier kunnen ze loslopen zonder in contact te komen met prikkels die misschien te spannend of beangstigend zijn, zoals andere (onbekende) honden, andere dieren, mensen, fietsers, auto’s, enz. De ideale – verrijkte – snuffeltuin heeft voldoende natuurlijke elementen (vb. bomen, struiken, boomstronken, zand, bladeren, …) maar is ook uitgerust met andere kunstmatige objecten (vb. allerlei voorwerpen en ondergronden) zodat de hond voldoende uitdagingen heeft om te kunnen ontspannen. Een stevige en hoge omheining – best minimaal 1,80 m – moet verzekeren dat de hond niet kan ontsnappen.
Doel van de verrijkte snuffeltuin
Door alleen – of met een beperkt aantal bekende en bevriende honden – de snuffeltuin te bezoeken kan de hond op een veilige manier vrij en zonder beperkingen rondlopen, spelen, snuffelen en exploreren. Er zijn geen vreemde honden, mensen, andere dieren of bewegende objecten (bv. auto, fiets, skatebord, …) aanwezig.
In de verrijkte snuffeltuin zal de hond al zijn zintuigen om te ruiken, horen, zien, voelen en proeven kunnen gebruiken. Zoals hierboven beschreven zijn er namelijk allerlei prikkels aanwezig. Daarnaast hebben vreemde honden tijdens een vorig bezoek allerlei geuren en visuele signalen achter gelaten. Een bezoek van een half uur zorgt voor voldoende cognitieve/mentale (o.a. door te snuffelen en te exploreren) en fysieke stimulatie (o.a. door rond te lopen, te graven en obstakels te nemen). Hierdoor worden de behoeften van de hond ingevuld maar zal de hond ook kunnen ontspannen en stress verwerken. Uiteraard is snuffelen in een veilige omgeving ook ideaal als uitlaatklep en zal je hond er gewoon plezier kunnen maken.
Voor welke honden is de verrijkte snuffeltuin een goede optie?
Zolang je hond perfect reageert op zijn recall, goed overweg kan met alle andere honden, geen emotionele of fysieke problemen heeft, geen pup of senior is en de eigenaar steeds actief toezicht houdt op zijn én al de andere honden, kan de hondenweide een goede optie zijn. Voor andere honden is een verrijkte snuffeltuin misschien een betere en veiligere optie.
De verrijkte snuffeltuin is perfect ontwikkeld voor honden die:
- uitvallen naar andere honden, mensen, dieren, fietsers, auto’s, enz,
- emotionele problemen hebben: angst, onzekerheid, reactiviteit, stressgevoeligheid, enz.,
- fysieke beperkingen hebben: pijn, bewegingsproblemen,
- slechtziendheid, slechthorendheid, enz.,
- senioren en geriatrische honden,
- puppy’s en pubers,
- nood hebben aan veilige ontspanning en plezier maken,
- stadshonden die niet de mogelijkheid hebben om vrij los
- te lopen,
- een sterk jachtinstinct hebben,
- van snuffelen en graven houden.
In de snuffeltuin mogen honden naar hartenlust graven.
Klik op deze link voor meer informatie over de snuffeltuin van BehiVet:
Dit artikel werd geschreven door gedragsdierenarts & klinisch diergedragstherapeut Ilse Rediers. Het verscheen voor het eerst in het dierenartsentijdschrift VeDaScoop nr 13 – januari / februari 2023.
Niets uit deze tekst mag gekopieerd worden zonder uitdrukkelijke toestemming van de auteur.