Stress preventie bij katten: wat heeft je kat nodig om zich goed te voelen? (deel 4)

In de eerste drie delen over stress preventie bij katten werd besproken hoe minimale veranderingen kunnen leiden tot stress bij katten. In de inleiding werd kort besproken hoe katten hun territorium indelen en wat sociale groepen zijn. Daarnaast werden volgende noden van de kat besproken: ruimte, eten en drinken, de kattenbak, rust-, slaap- en krabplaatsen. In dit deel zal het belang van aandacht en de nood aan activiteit aan bod komen.

Het is belangrijk nogmaals te benadrukken dat zolang je kat geen stress of probleemgedrag vertoont, je geen aanpassingen hoeft te doen. In dit artikel worden de noden van de gemiddelde kat benadrukt. Elke kat heeft uiteraard zijn eigen karakter en individuele noden. Wat stress bezorgt aan de ene kat, hoeft helemaal niet stresserend te zijn voor een andere kat. Belangrijk is om uit te zoeken wat jouw kat nodig heeft.

ACTIVITEIT EN EXPLORATIE

Katten zijn oorspronkelijk solitaire jagers. De Afrikaanse wilde kat (Felis silvestris lybica), de voorouder van onze gedomesticeerd dat, leefde op de savanne. Omwille van de relatieve schaarste aan prooidieren, had deze kat een groot jachtgebied nodig. Zij jaagde voornamelijk op knaagdieren die actief zijn rond schemertijd. Katten kwamen ongeveer 10.000 jaar geleden dichter in de buurt van mensen omdat wij in nederzettingen begonnen te leven. We begonnen graan te telen en op te slaan in schuren. Dit trok knaagdieren aan en dit op zijn beurt katten. De katten die niet agressief waren, werden door de mens getolereerd en langzaamaan won ze zelfs onze harten. De meest sociale – niet angstig en niet agressief – katten werden zelfs als huisdier gehouden. Omdat de kat alles had wat we van haar verlangden – niet agressief zijn en vooral knaagdieren vangen – werd er niet geselecteerd op bepaalde kenmerken zoals bij de hond. We lieten enkel de tamste katten in onze buurt leven. Vandaar dat de gedomesticeerde kat zeer sterk lijkt op haar voorouder, zowel qua uiterlijk als qua gedrag. Katten hebben daarom nog een zeer sterk jachtinstinct en zijn zeer actieve dieren. De laatste jaren zijn we intensief gaan selecteren op uiterlijke kenmerken waardoor er tussen de verschillende raskatten wel wat karakterverschillen zijn ontstaan. Ook katten die enkel binnen leven, kunnen hun leefpatroon aanpassen aan dat van hun baasjes.

Felis silvestris lybica

De meeste katten zijn dus zeer actief en hebben een sterke behoefte om te exploreren (op onderzoek gaan). Als je kat dit niet voldoende kan doen – vb. een kat die niet buiten kan – bestaat de kans dat ze zich zal vervelen en/of obesitas kan krijgen. Katten die buiten komen, hebben vaak voldoende mogelijkheden om hun tijd in te vullen maar katten die altijd binnen leven niet. Hier is het des te belangrijker om de omgeving zodanig in te richten dat je kat voldoende tijd kan besteden aan exploratie en zich dus voldoende kan bezighouden.

Hoe kan je je kat binnen voldoende activiteit geven? Dit doe je door haar voldoende aandacht, beweging en spel te geven.

AANDACHT

Katten hebben op een andere manier dan honden behoefte aan aandacht. Voor een kat hoeft het niet noodzakelijk om langdurige contacten te gaan. Veel meer heeft ze nood aan korte contacten die wat intenser zijn. Het is veel belangrijker om vaker aandacht aan je kat te geven gedurende 5 á 10 minuten dan maar een keer per dag gedurende een lange periode. Welke vorm van contact je kat verkiest is sterk afhankelijk van je kat zelf. Sommige katten vinden het heel aangenaam om geknuffeld te worden en zullen soms zelfs uren op schoot kunnen liggen (en dus wel kunnen genieten van langdurige contacten). Anderen hebben weinig nood aan geaaid of gepakt te worden en vertonen zelfs vermijdend gedrag als je hen zal aanhalen. Als je kat wegloopt als je ze wil pakken of aanstalten maakt om van je schoot te springen, moet je dit toelaten. Houd nooit je kat vast tegen haar wil. Het is belangrijk om het karakter van je kat te respecteren. Hoe erg het ook is, als jij graag wil knuffelen maar je kat niet, moet je je hierbij neerleggen.

De meeste katten hebben nood aan korte, intense contacten (foto links: www.petmd.com, foto rechts: www.buzzfeed.com).

BEWEGING

Katten die buiten komen, zullen in verhouding meer bewegen dan binnenhuiskatten. Ze hebben meer kans op exploratiegedrag en jagen. De katten die niet buiten kunnen, kunnen we op andere manieren voldoende beweging voorzien.

Je kan je kat aanzetten tot beweging via voedselverrijking. Door het voedsel aan te bieden in een voedselpuzzel, activity board of snuffelmat stimuleer je spel en zal je kat moeten bewegen om aan haar voedsel te geraken. Dit is een zeer interessante manier om je kat meer aan het bewegen te krijgen. Zeker katten die obese (te dik) zijn of suikerziekte hebben is voldoende beweging zeer belangrijk. Via spel kan je hen hiertoe aanzetten. Ook is deze manier van voedsel toedienen zeer interessant om verveling tegen te gaan. Je kan deze speeltjes kopen maar de meeste kan met je de nodige creativiteit en fantasie zelf maken.

Activity board Trixie

  

Zelfgemaakte activity boards. Voor inspiratie kijk op pinterest (foto’s links en midden). Foto rechts: stubentigerchen.de.

De snuffelmat kan je heel gemakkelijk zelf maken (foto: www.rufflesnuffle.co.uk).

Sommige katten kan je meer laten bewegen door hen te leren gebruik te maken van een loopband of tredmolen. Dit moet je je kat echter langzaam en goed aanleren zodat ze geen angst krijgt van de bewegingen en geluiden van deze toestellen. Niet alle katten zal je hier echter mee plezieren.

De afbeelding links toont een kat op een loopband (foto: allthecreatures.org) en afbeelding midden in een tredmolen (foto: kittybloger.wordpress.com).

Ook trainen met je kat en agility zijn manieren om beweging aan te bieden. Het parcours kan je gemakkelijk en goedkoop zelf maken.

  

Je kan zelfs agility doen met je kat (foto links: briarpatchvetchat.blogspot.be, foto’s midden en rechts: ontariospca.ca/blog/pet-health-corner-cat-agility).

Indien je je kat dit aanleert, kan je met je eveneens met je kat gaan wandelen aan de leiband of zelfs gaan zwemmen, op voorwaarde dat ze geen angst heeft van water. Het is echter zeer uitzonderlijk dat je kat zoveel van water houdt dat ze ook leert zwemmen. Probeer dit zeker niet zonder voldoende kennis van de lichaamstaal van je kat en rekening te houden met de stress-signalen van je kat!

Indien je kat niet buiten kan, kan je haar aanleren om te gaan wandelen aan de leiband (foto links: catnipsum.com) of zelfs zwemmen (foto rechts: dushttp://www.boredpanda.com).

SPEL

De belangrijkste en gemakkelijkste manier om je kat aan het bewegen te krijgen, blijft spel. Zoals reeds gezegd, zal de ene kat liever spelen als de andere. Naast beweging zal spel ook verveling tegengaan en gewoon fun zijn. Hoe kunnen we dit spel dan stimuleren?

Katten zijn oorspronkelijk jagers. Zij zijn dus heel gevoelig voor voorwerpen die opvallen en bewegen, zoals een prooi. Als je je kat aan het spelen wil krijgen, is het belangrijk om speelgoed te kiezen dat opvalt en beweegt. Het speelgoedmuisje dat heel sterk lijkt op een muis maar niet uit zichzelf beweegt, vinden veel katten niet zo leuk. Alles wat beweegt en opvalt, valt bij de meeste katten in de smaak omdat dit het jachtinstinct stimuleert. Denk hierbij aan bots- of stuiterballetjes, pingpongballetjes, veren aan een stokje of rekje, een propje aluminiumfolie dat weerkaatst in het zonlicht, enz. Wat jouw kat leuk zal vinden, kan je alleen maar uitzoeken door het te proberen.

   

Katten houden van voorwerpen die bewegen en opvallen omdat dit het jachtinstinct prikkelt (foto links: www.catster.com, foto midden: www.vetstreet.com, foto rechts: wlpapers.com).

Er zijn veel merken die aangepast speelgoed aanbieden voor katten (foto boven links: Catit Design Senses Super Roller Circuit Toy for Cats, foto boven rechts: kon), maar ook dit kan je zelf proberen na te bootsen. Veel katten kunnen het niet weerstaan om een race-auto of trein in beweging te vangen (foto: www.youtube.com/watch?v=Nsd5JB4_Qmc).

Ook een lege doos, papieren of plastieken zak vinden heel veel katten superleuk om te spelen en om zich in te verstoppen. Laat dus regelmatig een doos staan en kijk of jouw kat zich daarin zal verstoppen of erin begint te spelen. Let wel op voor plastieken zakken en zorg dat je kat hierin niet vastraakt of stikt.

Katten houden ervan zich te verstoppen en te spelen in zakken (foto links: www.collegehumor.com) of dozen (foto rechts: quemas2.mamaslatinas.com).

The Ripple Rug is een mat die je zelf kan aanpassen zodat je kat zich erin kan verstoppen of waar je snoepjes kan in verstoppen.

Je kat laten vangen achter een laserlampje is zeer leuk maar kan zeer frustrerend zijn voor je kat als je dit spel niet op de juiste manier speelt. Doordat je kat het lampje nooit kan vangen, kan ze zeer gestresseerd raken. Ook kan dit leiden tot licht- en schaduwjagen, een zeer ernstig gedragsprobleem. Het is daarom belangrijk dat je steeds op voorhand een “prooi” (lees: iets lekkers) in een hoekje klaar legt vooraleer je met het laserlampje begint. Je laat je kat dan enkele minuten – zeker niet te lang – het lampje proberen te vangen en eindigt dan met het laserlampje tot aan de “prooi” te richten. Als je kat het lekkers vindt, doof je het laserlampje. Op die manier heeft je kat het gevoel dat ze het lampje heeft gevangen en zal ze niet gefrustreerd raken.

Katten houden ervan lichtjes te vangen. Dit moet je wel op de juiste manier doen om te voorkomen dat je kat gefrustreerd raakt of zelfs begint te lichtjagen (foto: lottothecat.com).

Heel veel mensen vinden het leuk als hun kat – zeker als het een kitten is – hun bewegende vingers of tenen vangt. Let hier echter heel goed mee op. In het begin kan dit grappig zijn, maar dit kan leiden tot bijtwonden en het blijven aanvallen van bewegende voeten in huis. Ook bij katten moet je de bijtinhibitie – hoe hard een kat mag bijten – aanleren. Om geen probleemgedrag te krijgen, is het daarom verstandiger om je kat niet toe te laten in je handen en voeten te laten bijten. Lok het niet uit door je vingers te bewegen. Beter is om vb. pluimen aan een stokje te maken en zo samen met je kat te spelen.

Door speelgoed gevuld of besprenkeld met catnip (kattenkruid) kan je het speelgoed nog aantrekkelijker maken voor je kat. In deel 5 wordt besproken dat het ook belangrijk is om de zintuigen van een kat te prikkelen.

Katten vervelen zich snel en het nieuwe van speelgoed is er al snel vanaf. Daarom is het belangrijk om regelmatig een speelgoedje weg te leggen en een ander te geven. Als je het speelgoedje dan na enkele weken teruggeeft, lijkt het weer iets nieuw. Afwisseling houdt het spannend.

Let steeds erop dat het speelgoed of de situatie veilig blijft. Laat je kat niet alleen spelen in een plastieken zak waarin ze kan stikken of laat je kat niet alleen met een stuk touw spelen wat ze kan opeten en voor verstoppingen kan zorgen. Ook speelgoed dat stuk is, moet je vervangen.

Je kan spel bij je kat stimuleren door voorwerpen te geven zodat je kat op haar eentje speelt of door samen te spelen. Sommige katten spelen met andere katten of zelfs met de honden in huis. Dit zijn dan meestal “vecht-” en “vangspelletjes”.

Hoe duur of goedkoop je het houdt, heb je helemaal zelf in de hand. Jouw creativiteit en handigheid bepalen wat je zelf kan maken. Een knutselnamiddag met de kinderen kan vaak leuk speelgoed opleveren voor je kat (en andere huisdieren). Heb je ook al gedacht aan een open wasballetje met een snoepje dat je laat drijven op water? Of maak je graag zelf een activiteitendoos?

WORDT VERVOLGD …

In het volgend deel zal besproken worden hoe we de kat haar zintuigen kunnen prikkelen.

Auteur: BEHIVET – dierenarts-gedragsdeskundige Ilse Rediers © 2017

Bronnen: klik op deze link voor de literatuurlijst

Zie ook: Stress preventie bij katten: wat heeft je kat nodig om zich goed te voelen? (deel 1)

Zie ook: Stress preventie bij katten: wat heeft je kat nodig om zich goed te voelen? (deel 2)

Zie ook: Stress preventie bij katten: wat heeft je kat nodig om zich goed te voelen? (deel 3)

U kunt geen kopie maken van deze inhoud.